Kentsel dönüşüm

Kentsel Dönüşüm kavramı kentin yapılaşmış alanlarındaki sorunların çözümünde başta mekansal olmak üzere, ekonomik, toplumsal, çevre sağlığı vb. koşulları da içeren kapsamlı bir eylem planlama sürecidir. Dönüşüm süreci genel olarak çökme, bozulma, yıpranma olan kentsel mekanlarda ihtiyaç haline gelmektedir. Bununla birlikte güncel taleplerin karşılanması ve kent bütününe yönelik plan kararlarından doğan kentsel gereksinimlerin karşılanmasında da kullanılan bir süreçtir.

Dünya ile birlikte ülkemizde de özellikle büyük şehirlerde, kentsel dönüşüm projeleri kentlerin sorunlarının çözümünde önemli bir araç haline gelmiştir. Örnek olarak Bursa kenti, maruz kaldığı büyük göç nedeniyle, plansız kentleşmenin sorunlarını ciddi oranda yaşamakla birlikte, tarihi mirasının ve kent kimliğinin zenginliği nedeniyle de korunması ve iyileştirilmesi gereken değerlere sahiptir. Dolayısıyla özellikle kaçak yapılaşmalara çözüm üretebilmek amacıyla kentsel dönüşüm - iyileştirme, tarihi mekanların iyileştirilmesi ve koruma amaçlı planlar üzerinde yoğunlukla eğilinmesi ve bu kavramların bir arada kullanılmasıyla kente özgü çözümler üretilmesi gerekmektedir. Bu açıdan bakıldığında kentsel dönüşüm projeleri, özelinde kentlerin sorunlu alanlarına yönelik çözümler sağlamasıyla sağlıklı ve çağdaş kentsel alanlar üretmenin yöntemiyken, genelinde her kentin kendi özgün dokusunun olabildiğince belirginleştirilmesi ve her kente tarihi ve güncel özelliklerinin harmanlanmasıyla ayrı bir karakter ve ruh kazandırılması konusunda, kaçırıldığını düşündüğümüz fırsatları yeniden sunan geniş bir kavramdır. Kentsel Dönüşüm projelerini diğer projelerden ayıran en önemli özellik, sadece fiziksel değil, ekonomik ve sosyal dönüşümleri de beraberinde getirmesidir. Bunun gerçekleşmesi için en önemli araç sosyal örgütlenme ve katılım çalışmalarıdır. Dolayısıyla kentsel dönüşüm kavramını kentlilik bilincinin geliştirilmesi ve büyük kentlerdeki sosyal-kültürel yapının geliştirilmesi ve ekonomik entegrasyonun sağlanması için bir araç olarak görmek ve dönüşüm projelerine gelişmiş müteahhitlik projeleri olarak bakmamak gereklidir. Fakat bu kadar geniş ve dönüştürücü projelerin hayata geçmesi için, uygulayıcıların yani belediyelerin eline yasal bazı kolaylıkların verilmesi gerekmektedir. Bu nedenle kentsel dönüşüm projelerinin mekansal olsuğu kadar, sosyal-kültürel ve ekonomik dönüşümleri de sağlayacak bir araç olduğu göz önünde tutularak yasal düzenlemelerin yapılması şarttır.